Lejkowata klatka piersiowa: 85 osób w Irlandii Płn. czeka na operację

26-letnia Charlie Clarke z Irlandii Północnej od lat żyje z lejkowatą klatką piersiową, wadą, która uciska serce i płuca. Na operację czeka, a podobnie jak ona oczekuje na nią w regionie 85 osób, z czego pięć od ponad pięciu lat. Jej historia pokazuje, jak ważne jest wczesne rozpoznanie tej wady.

Wada, którą łatwo przeoczyć

Lejkowata klatka piersiowa (pectus excavatum) to wrodzone zniekształcenie, w którym mostek wciąga się do środka, a klatka wygląda na zapadniętą. Według artykułu dotyczy jednej osoby na 200 i zwykle najbardziej rzuca się w oczy w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania.

Charlie jako nastolatka ukrywała się przed rówieśnikami. Na lekcjach wychowania fizycznego chowała się w szkolnej toalecie, żeby nie słyszeć komentarzy koleżanek. W domu ciasno owijała się szlafrokiem i nawet rodzicom nie powiedziała o swoim problemie. Skutki wady określa jako „nie do wyobrażenia i nie do zignorowania”.

Problem nie jest tylko estetyczny. U Charlie serce i płuca są uciśnięte, co powoduje duszności i przyspieszone tętno, a czasem utratę przytomności. Przez lata słyszała błędne rozpoznania, także że to lęk. Dopiero w wieku 23 lat, gdy technik medyczny nie mógł zobaczyć jej serca na badaniu, trafiła do chirurga klatki piersiowej. To już zbyt późno na leczenie bez operacji.

Chirurg, który wie, jak to jest

Konsultant chirurgii klatki piersiowej Niall McGonigle specjalizuje się w takich wadach i sam miał ją jako dziecko. Operowano go w wieku 17 lat. W szkole był wyzywany i prześladowany, co odciągnęło go od sportu, ale też skierowało ku medycynie. Podkreśla, że pacjentów często posądza się o chęć zabiegu kosmetycznego, choć istnieją dowody na ograniczenie pracy płuc i serca, które bywa wyniszczające.

Operacja Charlie ma polegać na umieszczeniu w klatce piersiowej dwóch metalowych prętów i metalowej płytki w mostku. Dzięki temu serce i płuca wrócą na swoje miejsca.

Kolejki i brak leczenia zachowawczego

Większość oczekujących w Irlandii Północnej czeka krócej niż dwa lata. Tamtejsze ministerstwo zdrowia przyznaje jednak, że część pacjentów czeka bardzo długo. Tłumaczy to liczbą chorych i innymi obciążeniami chirurgii klatki piersiowej. Resort zapewnia, że zdobył dodatkowe środki na więcej zabiegów, a w ostatnich trzech latach wykonano ich więcej. Uzgodniono też kolejną propozycję, która ma skrócić listę i czas oczekiwania.

McGonigle twierdzi, że usługę osłabiało niestabilne finansowanie. Wczesne rozpoznanie pozwala leczyć bez operacji, ale zdaniem chirurga Irlandia Północna tego nie oferuje, więc młodzi ludzie jeżdżą do Anglii. Wśród metod zachowawczych wymieniono:

• dzwon próżniowy – przyssawka na zapadniętej części klatki, która stopniowo unosi mostek; działa najlepiej u młodszych osób z elastyczną klatką i płytką wadą,
• gorset uciskowy – dopasowany stelaż, najskuteczniejszy u nastolatków, a mniej w dorosłości, gdy klatka staje się sztywna.

Simon Kendall z organizacji Pectus Matters zwraca uwagę, że wczesne leczenie oszczędza pieniądze systemu ochrony zdrowia, bo pozwala uniknąć dużych operacji w przyszłości.

Co z tego wynika dla czytelnika w Polsce

Sprawa dotyczy brytyjskiego systemu zdrowotnego, więc kolejki z artykułu nie przekładają się wprost na Polskę ani na kraje UE. Ogólny wniosek jest jednak uniwersalny: wada jest wrodzona, a od jej wieku i nasilenia zależy, czy wystarczy leczenie zachowawcze. Jeśli u dziecka lub nastolatka widać zapadnięty mostek, a towarzyszą temu duszności, szybkie bicie serca czy omdlenia, warto zgłosić się do lekarza. Dobrze też nie przyjmować od razu, że to kwestia nerwów, i poprosić o skierowanie do specjalisty.

Charlie mówi publicznie o swojej chorobie, by zwiększyć świadomość problemu. Zależy jej też na 11-letniej siostrze, która ma tę samą wadę. Nie chce, by ta musiała długo czekać, aż jej życie zostanie wstrzymane, a stan stanie się zagrożeniem dla zdrowia.

Źródło: BBC News – „My physical deformity left me feeling invisible – but one surgeon saw me”